Phụ nữ sống thọ | Tiết lộ khoa học vì sao phụ nữ thọ hơn nam giới

Trên toàn cầu và trong suốt lịch sử, phụ nữ thường sống thọ hơn đàn ông. Dù y học và điều kiện sống hiện đại đã thu hẹp khoảng cách này. Các bằng chứng mới cho thấy sự khác biệt tuổi thọ giữa giới tính là hiện tượng có nguồn gốc tiến hóa sâu xa. Đây không chỉ ở con người mà còn phổ biến ở nhiều loài động vật.

Phụ nữ sống thọ hơn – Số liệu chính từ nghiên cứu

Một nhóm nhà khoa học do Viện Nhân chủng học Tiến hóa Max Planck (Đức) dẫn đầu, phối hợp với 15 nhóm nghiên cứu trên thế giới. Họ đã thực hiện phân tích toàn diện nhất từ trước đến nay về sự khác biệt tuổi thọ giữa con đực và con cái. Nghiên cứu được thực hiện ở hơn 1.100 loài động vật có vú và chim.

Kết quả giúp giải đáp một trong những câu hỏi lâu đời nhất của sinh học. Vì sao hai giới tính lại lão hóa khác nhau?

Động vật có vú so với chim:

• Con cái của động vật có vú sống trung bình lâu hơn con đực khoảng 13%.
• Ở các loài chim, con đực lại sống lâu hơn con cái khoảng 5%.

Chiến lược giao phối:

• Ở những loài có sự cạnh tranh khốc liệt trong giao phối, con đực thường chết sớm hơn.
• Ngược lại, ở những loài sống theo cặp đơn phối con đực thường có tuổi thọ cao hơn.

Môi trường sống:

• Sự chênh lệch tuổi thọ giữa hai giới lớn hơn trong tự nhiên so với trong môi trường nuôi nhốt.
• cho thấy cả yếu tố di truyền và điều kiện bên ngoài đều ảnh hưởng mạnh mẽ đến tuổi thọ.

>>>> Vitamin tuổi trẻ, thần dược ngay trên đầu bạn!!!

Phụ nữ sống thọ liên quan đến nhiễm sắc thể giới tính

Ở hầu hết các loài động vật có vú, con cái sống lâu hơn. Ví dụ như khỉ đầu chó hay khỉ đột cái thường có tuổi thọ vượt trội so với con đực.

Tuy nhiên, mô hình này bị đảo ngược ở các nhóm khác như chim, bò sát hay côn trùng. Ở các nhóm này nơi con đực lại sống lâu hơn.

Một giả thuyết có tên là “giới dị nhiễm sắc thể” (heterogametic sex hypothesis) giải thích sự khác biệt này. Giả thuyết cho rằng sự khác biệt này có thể liên quan đến cấu trúc nhiễm sắc thể giới tính.

>>>> Nhìn chó biết mặt chủ, một nghiên cứu không mới lắm!!

Ở động vật có vú, con cái có hai nhiễm sắc thể X, còn con đực có một X và một Y.

Điều này khiến con đực dễ bị tổn thương bởi các đột biến gen.

Trong khi đó, ở chim, hệ thống lại đảo ngược: con cái mới là giới dị nhiễm sắc thể (ZW).

Dữ liệu từ hơn 1.100 loài trong các vườn thú cho thấy mô hình này khá chính xác.

Có 72% loài động vật có vú có con cái sống lâu hơn trung bình 12%. Trong khi 68% loài chim có con đực sống lâu hơn trung bình 5%. Tuy vậy, vẫn có ngoại lệ. Chẳng hạn nhiều loài chim săn mồi, con cái vừa to hơn vừa sống lâu hơn con đực.

>>>> Cách đi bộ để giảm nguy cơ tim mạch nhanh nhất!!

Giao phối và nuôi con ảnh hưởng đến tuổi thọ

Ngoài yếu tố di truyền, chiến lược sinh sản cũng đóng vai trò lớn. Ở các loài có cạnh tranh cao, con đực thường phát triển đặc điểm dễ nhận biết.

Chẳng hạn như màu sắc sặc sỡ, vũ khí hoặc kích thước cơ thể lớn để thu hút bạn tình. Nhưng điều này lại rút ngắn tuổi thọ.

Kết quả nghiên cứu cho thấy, trong các loài đa phối (polygamy), con đực thường chết sớm hơn. Ngược lại, các loài đơn phối (monogamy) có mức chênh lệch tuổi thọ thấp hơn. Thậm chí con đực sống lâu hơn.

Sự chăm sóc con non cũng là yếu tố quan trọng. Ở động vật có vú, con cái thường đầu tư nhiều hơn vào việc nuôi dưỡng con.

Điều này giúp tăng khả năng sống sót của cả mẹ và con. Ở các loài sống lâu như linh trưởng, việc con cái sống đủ lâu để chăm con đến khi trưởng thành được xem là một lợi thế tiến hóa.

>>>> Liệu pháp chữa ung thư mới từ chính bên trong bạn!

Môi trường sống và tuổi thọ trong tự nhiên

Một giả thuyết khác cho rằng môi trường khắc nghiệt. Chẳng hạn như kẻ săn mồi, bệnh tật hay thời tiết. Việc này làm tăng sự chênh lệch tuổi thọ giữa hai giới.

Để kiểm chứng, nhóm nghiên cứu so sánh dữ liệu trong tự nhiên và vườn thú, nơi các rủi ro môi trường được giảm thiểu.

Kết quả cho thấy, mặc dù khoảng cách tuổi thọ thu hẹp trong môi trường nuôi nhốt, nó không bao giờ biến mất hoàn toàn.

Mô hình này phản ánh tương tự ở con người: điều kiện sống và chăm sóc y tế tốt có thể làm giảm khoảng cách giữa nam và nữ, nhưng không thể xóa bỏ hoàn toàn.

>>>> Phục hồi thị lực hoàn toàn có thể, không phải là khoa học viễn tưởng!!

Sự khác biệt giới tính: dấu ấn của tiến hóa

Nhìn chung, nghiên cứu chỉ ra rằng sự khác biệt tuổi thọ giữa giới tính bắt nguồn sâu trong tiến hóa. Nó được định hình bởi sự chọn lọc giới tính, vai trò chăm sóc con và các yếu tố di truyền liên quan đến nhiễm sắc thể giới tính.

Môi trường sống có thể tác động đến độ lớn của khoảng cách này, nhưng không thể loại bỏ nó. Những khác biệt giữa nam và nữ không chỉ là kết quả của hoàn cảnh, mà là dấu ấn được ghi sâu trong lịch sử tiến hóa của sự sống.

Nghiên cứu được đăng trên tạp chí Science Advances, xuất bản ngày 1/10/2025

>>>> Xem thêm công nghệ siêu dẫn cho tương lai!!

>>>> Xem thêm những thông tin y học thường thức mới ở đây nè!!